Trẻ sơ sinh chậm tăng cân: nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý hiệu quả

Trẻ sơ sinh chậm tăng cân là nỗi lo chung của rất cha mẹ. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn tác động lâu dài đến sự phát triển toàn diện nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. Trong bài viết dưới đây hãy cùng Nutricare tìm hiểu nguyên nhân và các phương pháp giúp cải thiện cân nặng cho trẻ sơ sinh. 

1.  Trẻ sơ sinh tăng cân như thế nào là bình thường? Những ảnh hưởng khi trẻ chậm tăng cân?

Mỗi giai đoạn phát triển, trẻ sơ sinh sẽ có mốc tăng cân tiêu chuẩn khác nhau. Việc nắm rõ những cột mốc này giúp cha mẹ dễ dàng theo dõi và đánh giá chính xác sự phát triển của bé. Đồng thời nhận biết rõ ảnh hưởng khi trẻ chậm tăng cân từ đó có điều chỉnh chế dinh dưỡng phù hợp

1.1. Các mốc tăng cân của trẻ sơ sinh mẹ mẹ cần nắm rõ

Việc theo dõi chặt chẽ sự phát triển cân nặng là yếu tố then chốt giúp cha mẹ sớm nhận diện và can thiệp kịp thời nếu trẻ có dấu hiệu tăng trưởng chậm. Ba mẹ cần nắm vững tốc độ tăng cân theo từng giai đoạn để xác định liệu trẻ yêu có đang phát triển đúng chuẩn hay không.

Dưới đây là các mốc tăng cân cần lưu ý của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ:

• Tuần đầu tiên: Hiện tượng sụt cân là bình thường (sinh lý). Cân nặng của trẻ sẽ có xu hướng tăng dần trở lại, vượt qua mức lúc sinh, khi trẻ bước sang tuần tuổi thứ 2 và thứ 3.
• 3 tháng đầu đời: Trẻ thường có mức tăng trưởng nhanh, với cân nặng có thể tăng thêm khoảng 28 gram mỗi ngày.
• Giai đoạn 4 tháng tuổi: Tốc độ tăng cân bắt đầu chậm lại, khoảng 20 gram mỗi ngày.
• Đến 6 tháng tuổi: Mức tăng trưởng tiếp tục giảm, chỉ còn khoảng 10 gram mỗi ngày hoặc ít hơn.

Lưu ý  quan trọng: Quá trình tăng cân ở mỗi trẻ sơ sinh là khác nhau, phụ thuộc vào nhịp độ phát triển riêng. Tốt nhất, ba mẹ nên tham vấn bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đánh giá chính xác và nhận lời khuyên phù hợp nếu lo ngại về tình trạng tăng cân chậm của trẻ.

>>> Tìm hiểu thêm: Bảng cân nặng thai nhi theo tuần theo tiêu chuẩn của WHO

1.2. Chậm tăng cân ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của trẻ

Khi trẻ sơ sinh chậm tăng cân kéo dài, đây là dấu hiệu cảnh báo mà cha mẹ không nên xem nhẹ. Mặc dù một số trường hợp chậm tăng cân có thể chỉ là tình trạng tạm thời và không đáng lo, nhưng nếu không được khắc phục sớm, nó có thể gây ra những ảnh hưởng xấu đến sự phát triển toàn diện của trẻ sau này.

Những ảnh hưởng tiềm ẩn của việc chậm tăng cân kéo dài bao gồm:

• Phát triển thể chất: Dẫn đến thiếu dinh dưỡng, làm suy giảm hệ miễn dịch, khiến trẻ dễ mắc bệnh và chậm lớn hơn so với bạn bè cùng trang lứa.
• Phát triển trí não: Thiếu năng lượng và dưỡng chất thiết yếu có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự hình thành và phát triển của não bộ và hệ thần kinh của trẻ.

Ngay khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu chậm tăng cân nào, ba mẹ cần sớm đưa trẻ đi khám bác sĩ để tìm ra nguyên nhân chính xác và có biện pháp xử trí an toàn, kịp thời.

>>> Tìm hiểu thêm: Bé 8 tháng chậm tăng cân: Cách giúp con tăng cân khỏe mạnh

2. Bỏ túi ngay những nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh chậm tăng cân mẹ cần nắm rõ

Tình trạng chậm tăng cân ở trẻ sơ sinh là vấn đề  mà nhiều phụ huynh quan tâm. Để giải quyết hiệu quả, cha mẹ cần hiểu rõ những nguyên nhân từ thói quen nuôi dưỡng đến các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn của cả mẹ và trẻ. Các lý do chính dẫn đến việc trẻ sơ sinh không đạt được tốc độ tăng trưởng cân nặng mong muốn bao gồm:

• Cho bú không đủ số lần và thời gian: Trẻ không được bú đủ 8 – 12 lần mỗi ngày, hoặc thời gian mỗi cữ bú quá ngắn, không cung cấp đủ năng lượng.
• Kỹ thuật bú sữa chưa đúng: Sai tư thế bú, trẻ ngậm bắt vú sai cách hoặc phản xạ bú yếu làm giảm lực hút và lượng sữa hấp thụ.
• Mẹ thiếu sữa hoặc chất lượng sữa kém: Lượng sữa mẹ tiết ra không đủ nhu cầu của con hoặc sữa mẹ thiếu hụt dưỡng chất do chế độ dinh dưỡng, tâm lý căng thẳng hoặc bệnh lý của mẹ.
• Vấn đề về hệ tiêu hóa: Các bệnh lý đường ruột như trào ngược dạ dày, không dung nạp lactose, hoặc bệnh celiac làm suy giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.
• Vấn đề cấu trúc miệng và họng: Trẻ bị hở hàm ếch, tưa lưỡi, viêm họng hoặc nhiệt miệng gây đau, cản trở việc bú sữa.
• Trẻ sinh non: Hệ tiêu hóa và các cơ bú chưa hoàn thiện, khiến trẻ sinh non gặp khó khăn hơn trong việc bú và hấp thụ dinh dưỡng.
• Các bệnh lý tiềm ẩn khác: Các vấn đề sức khỏe như bệnh tim mạch, phổi, nội tiết hoặc hội chứng di truyền (ví dụ: Down) ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ và phát triển chung của trẻ.
• Thói quen chăm sóc chưa hợp lý: Tắm cho trẻ ngay sau khi bú có thể gây ọc sữa, nôn trớ, ảnh hưởng xấu đến hệ tiêu hóa.

3. Dấu hiệu trẻ sơ sinh chậm tăng cân 

Để sớm phát hiện nguyên nhân trẻ sơ sinh chậm tăng cân, cha mẹ không chỉ cần so sánh cân nặng của trẻ với các tiêu chuẩn mà còn phải theo dõi hành vi bú và sinh hoạt hằng ngày.

3.1. Cân nặng của trẻ nằm dưới mức trung bình

Cân nặng của trẻ nằm dưới mức trung bình  là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy trẻ đang chậm tăng cân. Ba mẹ có thể tham khảo bảng cân nặng chuẩn cho bé từ 0-12 tháng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) để đối chiếu với thể trạng của trẻ:

Lưu ý: Bảng thống kê cân nặng tiêu chuẩn cho trẻ trên đây chỉ mang tính chất tham khảo, áp dụng cho:

• Trẻ được sinh đủ tháng, đạt mức cân nặng tối thiểu là 2.4kg, chiều dài tối thiểu là 45,4 cm khi vừa chào đời.
• Trong 4 tháng đầu đời, trẻ bú mẹ hoàn toàn, sau đó từ 5 – 12 tháng tuổi trẻ được kết hợp bú mẹ và ăn dặm.

Vì mỗi trẻ có thể trạng riêng, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa để có đánh giá chính xác nhất dựa trên lịch sử phát triển cá nhân của trẻ.

3.2. Trẻ biếng bú 

Biếng bú là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây chậm tăng cân. Khi trẻ sơ sinh lười ăn chậm tăng cân, cha mẹ cần theo dõi các chỉ số trung bình sau:

• Tần suất bú: Khoảng 8 – 12 lần/ngày.
• Khoảng cách giữa các cữ: Khoảng 2 – 3 giờ.
• Thời gian mỗi cữ: Khoảng 20 phút.
• Lượng sữa mỗi cữ (tháng đầu): Khoảng 45 ml – 88 ml.

Nếu tần suất bú ít hơn, thời gian bú ngắn hơn, hoặc lượng sữa bú được thấp hơn đáng kể so với mức trung bình trên, cha mẹ cần liên hệ với bác sĩ để được tư vấn và can thiệp kịp thời. 

3.3. Trẻ quấy khóc kéo dài

Bên cạnh dấu hiệu trẻ sơ sinh biếng ăn chậm tăng cân, bé quấy khóc liên tục, dai dẳng có thể là biểu hiện của một vấn đề sức khỏe đang gây khó chịu (như trào ngược dạ dày, đau bụng…). Tình trạng này dẫn đến: 

• Giảm chất lượng giấc ngủ: Ảnh hưởng đến việc tiết Hormone tăng trưởng và phục hồi cơ thể.
• Biếng bú: Trẻ mệt mỏi hoặc khó chịu nên từ chối bú, làm giảm lượng dinh dưỡng nạp vào dẫn đến trẻ sơ sinh bú mẹ chậm tăng cân

Ba mẹ có thể thử điều chỉnh môi trường ngủ (nhiệt độ, ánh sáng, tiếng ồn) để theo dõi sự cải thiện của trẻ. Nếu tình trạng quấy khóc không cải thiện, cần đưa trẻ đi khám ngay để bác sĩ xác định nguyên nhân (có thể là bệnh lý) và có phương pháp điều trị kịp thời. 

4. Hướng dẫn mẹ 7 cách chăm sóc hỗ trợ cải thiện tình trạng chậm tăng cân ở trẻ sơ sinh

Vậy trẻ sơ sinh tăng cân chậm phải làm sao? Dưới đây là 7 phương pháp đơn giản, dễ áp dụng giúp bé hấp thu tốt hơn và phát triển khỏe mạnh. 

4.1. Chú trọng đến chế độ dinh dưỡng của người mẹ 

Các bữa ăn của mẹ không được bổ sung các chất dinh dưỡng sẽ khiến cho chất lượng sữa sụt giảm. Khi mẹ ăn uống mất cân bằng, không cung cấp đủ chất dinh dưỡng, hai loại hormone kích thích sản xuất sữa là Oxytocin và Prolactin sẽ hoạt động kém hiệu quả, làm giảm chất lượng nguồn sữa. 

Để đảm bảo sữa mẹ dồi dào và giàu dưỡng chất cho con, người mẹ cần có chế độ ăn uống đầy đủ và đa dạng các nhóm chất cần thiết bao gồm Chất đạm, Chất béo, Chất xơ, Vitamin và Khoáng chất.

4.2. Đảm bảo trẻ bú sữa đúng cách

Bú sữa sai cách có thể dẫn đến việc trẻ không uống đủ lượng sữa cần thiết, đồng thời gây khó chịu cho cả mẹ và trẻ, thậm chí có thể gây đau rát hoặc căng tức ngực, ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa của mẹ. Vì vậy, mẹ cần cho con bú đúng kỹ thuật (đảm bảo trẻ ngậm bắt vú chính xác) để trẻ bú đủ lượng sữa, bao gồm cả sữa cuối giàu năng lượng, giúp cải thiện tình trạng chậm tăng cân.

4.3. Giữ cho tâm trạng của mẹ luôn thoải mái

Duy trì tâm trạng thoải mái, tránh căng thẳng là cách hiệu quả giúp hormone kích thích tiết sữa của người mẹ hoạt động ổn định. Điều này đảm bảo nguồn sữa mẹ được duy trì với chất lượng, từ đó hỗ trợ trẻ tăng cân đều đặn và hiệu quả.

4.4. Trẻ sơ sinh phải được ngủ đủ giấc

Giấc ngủ là yếu tố không thể thiếu giúp trẻ sơ sinh phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần, đặc biệt quan trọng trong quá trình phục hồi năng lượng và xây dựng chất dẫn truyền thần kinh.  Nếu thấy trẻ sơ sinh lười bú chậm tăng cân, ba mẹ nên theo dõi thời gian ngủ của trẻ.

Theo đó thời gian ngủ của trẻ sơ sinh thường dao động từ 16 – 18 tiếng/ngày trong mấy tháng đầu sau sinh. Ngủ đủ giấc giúp cải thiện sức khỏe tổng thể, duy trì tinh thần thoải mái, làm tăng hiệu quả bú sữa và góp phần giúp trẻ tăng cân. 

4.5.  Tăng cường sức đề kháng cho trẻ

Tăng cường sức đề kháng cho trẻ không chỉ giúp nâng cao sức khỏe tổng thể mà còn tránh nguy cơ mắc các bệnh lý có thể làm suy giảm khả năng bú và hấp thu dinh dưỡng. Ba mẹ cần theo dõi và tuân thủ đúng lịch tiêm phòng của trẻ. Đồng thời xây dựng môi trường sống trong lành, không có khói thuốc lá, không ẩm mốc để tăng cường tối đa sức đề kháng cho trẻ. 

4.6. Thăm khám thường xuyên theo lịch trình của bác sĩ

Do hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện, ba mẹ cần tuân thủ lịch thăm khám sức khỏe định kỳ. Thông qua quá trình thăm khám, bác sĩ có thể theo dõi chặt chẽ tình trạng sức khỏe, đánh giá chính xác mức độ phát triển và cân nặng của trẻ, từ đó đưa ra những lời khuyên và phương pháp can thiệp phù hợp, kịp thời. 

4.7. Bổ sung sữa công thức 

Trong trường hợp người mẹ không đủ lượng sữa cần thiết để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cao của con, việc bổ sung sữa công thức là một giải pháp hợp lý. Sữa công thức giúp cung cấp thêm dưỡng chất cần thiết cho sự phát triển của trẻ và giúp ba mẹ đảm bảo trẻ được bú đầy đủ ngay cả khi mẹ vắng mặt.

Ba mẹ có thể tham khảo Thực phẩm dinh dưỡng y học Nutricare Colos24h Grow Plus 2+ và thực phẩm bổ sung sữa dinh dưỡng pha sẵn Nutricare Colos24h Grow Plus (gọi chung là Nutricare Colos24h Grow Plus) – sữa cho trẻ sơ sinh chậm tăng cân được nghiên cứu bởi Viện Dinh dưỡng Y học Nutricare Hoa Kỳ (NMNI-USA) với công thức dinh dưỡng giúp trẻ tăng cân, cao khoẻ.

• Tăng cân sau 2 tháng

Nutricare Colos24h Grow Plus cung cấp cao năng lượng, đạt 100 kcal/100 ml theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) dành cho trẻ suy dinh dưỡng. Bên cạnh đó, hàm lượng Đạm chất lượng cao cùng các loại Axit Amin thiết yếu giúp hỗ trợ quá trình phát triển cơ thể. Sản phẩm được chứng minh lâm sàng có khả năng giúp trẻ tăng cân sau 2 tháng sử dụng. 

Ngoài ra, thành phần Lysin và Kẽm có trong sản phẩm giúp thúc đẩy quá trình chuyển hóa năng lượng, từ đó kích thích trẻ ăn ngon miệng hơn.

• Hỗ trợ tăng chiều cao

Với bộ ba dưỡng chất thiết yếu bao gồm Canxi, Vitamin D3 và Phốt pho giúp ích trong việc xây dựng và phát triển hệ xương vững chắc. Hàm lượng các chất này đáp ứng theo khuyến nghị của Bộ Y tế, phù hợp với thể trạng của trẻ em Việt Nam.

• Tăng cường đề kháng và tiêu hóa

Nutricare Colos24h Grow Plus chứa sữa non 24h nhập khẩu từ Mỹ với hàm lượng  kháng thể IgG cao vượt trội, kết hợp cùng 10 tỷ lợi khuẩn Postbiotic, Kẽm và hệ Antioxidant (Vitamin A, C, E, Selen) giúp tăng cường sức đề kháng hiệu quả. 

Bên cạnh đó, Chất xơ hòa tan (Prebiotics) có trong sữa sẽ giúp vi khuẩn có lợi trong đường ruột phát triển, hỗ trợ hệ tiêu hóa của bé hoạt động khỏe mạnh, đồng thời phòng ngừa táo bón hiệu quả.

• Phát triển trí não

DHA và Axit Folic là các dưỡng chất thiết yếu, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển não bộ của trẻ, hỗ trợ tăng cường khả năng ghi nhớ và học hỏi.

Mẹ có thể tham khảo các dòng sữa tăng cân cho bé theo từng độ tuổi để chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng và khả năng hấp thu của bé ở mỗi giai đoạn:

• Sữa tăng cân cho bé 0 6 tháng
• Sữa tăng cân cho bé 2 tuổi
• Sữa mát tăng cân cho bé 3 tuổi
• Sữa tăng cân cho trẻ 4 tuổi
• Sữa tăng cân cho bé 5 tuổi
• Sữa tăng cân cho bé 6 tuổi

5. Mẹ an tâm chọn sữa chính hãng nhờ tính năng quét mã QR tiện lợi

Với mong muốn mang lại sự an tâm cho ba mẹ, Nutricare đã tích hợp mã QR thông minh trên mỗi lon sữa bột và thùng sữa nước. Giải pháp này cho phép ba mẹ dễ dàng xác minh thông tin sản phẩm chỉ với một thao tác quét mã đơn giản. Thông qua mã QR, ba mẹ có thể:

• Xác thực sản phẩm chính hãng từ Nutricare;
• Xem đầy đủ thông tin về ngày sản xuất, số lô, bảng thành phần dinh dưỡng;
• Truy cập trực tiếp vào website chính thức để tìm hiểu chi tiết sản phẩm;
• Chọn lựa đúng dòng sữa phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng của bé

Giải pháp này không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn thể hiện cam kết của Nutricare trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng hành cùng các bậc phụ huynh trong hành trình chăm sóc dinh dưỡng cho con trẻ.

Bài viết liên quan:

• Trẻ 3 tuổi chậm tăng cân: Nguyên nhân và cách khắc phục
• Bảng cân nặng chuẩn cho bé từ 0-12 tháng chuẩn theo WHO

Trẻ sơ sinh chậm tăng cân là tình trạng cha mẹ không nên chủ quan nhưng cũng không cần quá hoang mang nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Hy vọng những thông tin được Nutricare chia sẻ trong bài viết đã giúp cha mẹ hiểu rõ hơn và có hướng xử lý hiệu quả cho con yêu.

*Sử dụng cho người bệnh với sự giám sát của nhân viên y tế