Chế độ ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ: Nên và không nên ăn gì?

  • Tác giả

    BS BÙI HỒNG THANH

  • Tham vấn y khoa

    BS PHẠM VĂN HOAN

  • Ngày đăng 18.11.2021
  • Lượt xem: 165
5/5 - (1 vote)

Chế độ ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ là rất quan trọng, giúp mẹ bầu ổn định đường huyết và tránh xảy ra biến chứng như sinh non, trẻ nhẹ cân… Do đó, mẹ bầu cần có chế độ ăn uống phù hợp, không chỉ để hạn chế tiến triển tiểu đường thai kỳ mà còn giúp tránh biến chuyển bệnh sang tiểu đường thông thường.

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng bệnh lý xảy ra do sự rối loạn chuyển hóa đường máu của mẹ bầu trong thời gian mang thai. Tiểu đường thai kỳ thường diễn biến thầm lặng, vì vậy rất khó để mẹ bầu nhận biết được mình có bị tiểu đường thai kỳ hay không. Do đó, mẹ bầu cần lấy máu làm xét nghiệm đường huyết để biết có bị tiểu đường thai kỳ hay không. Mẹ bầu được chẩn đoán tiểu đường thai kỳ nếu xét nghiệm đường huyết  gặp  một trong ba trường hợp sau:

  • Glucose máu  lúc đói ≥ 7,0 mmol/l  (tương đương ≥ 126 mg/dl).
  • Glucose máu ≥ 11,1 mmol/l (200 mg/dl) ở bất kỳ thời điểm nào và/ hoặc có các triệu chứng lâm sàng của đái tháo đường..
  • Glucose máu ≥ 11,1 mmol/l (200 mg/dl) ở thời điểm sau 2 giờ sử dụng liệu pháp dung nạp đường.
Mẹ bầu bị tiểu đường
Chế độ ăn của mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ

1. Những thực phẩm thai phụ nên ăn khi bị tiểu đường

Thai phụ khi mắc tiểu đường thai kỳ cần ăn những loại thực phẩm sau đây để tăng sức khỏe mẹ và bé, đồng thời hạn chế tiến triển bệnh.

1.1. Thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp

Những loại thực phẩm có hàm lượng carbohydrate thấp (chỉ số đường huyết < 56mg/dl) sẽ không làm ảnh hưởng đến chỉ số đường huyết và tránh tăng đột ngột đường máu. Bên cạnh đó, các loại thực phẩm này còn giúp no lâu hơn và tạo năng lượng cho mẹ bầu.

  • Bánh mì làm từ bột mì nguyên cám
  • Các loại ngũ cốc để nguyên hạt như lúa mạch, yến mạch,..
  • Các loại đỗ
  • Gạo lứt (do có hàm lượng tinh bột không cao) hoặc gạo được trồng tự nhiên.
  • Mì được làm từ bột lúa mì để nguyên cám.

Lưu ý:

  • Đối với phụ nữ mang thai trong 6 tháng cuối cần tăng thêm 350 Kcal/ngày so với bình thường.
  • Đối với phụ nữ đang cho con bú cần tăng thêm 550 Kcal/ngày so với người bình thường.
GI thấp <55
Dưa bở, dưa gang 7
20
Bưởi 25
Cam ta 43
Chanh 15
Dâu tây 32
Kiwi 52
36
Nho ta 43
Đào 42
Mận 24
Quýt ta 30
Sơ ri 22
Táo tây 38
Cà chua ép 38
Nước ép râu tổng hợp 15
Sữa chua không đường 14
Sữa tươi không đường 23
Sữa đậu nành không đường 31
Các loại đậu 30
Các loại hạt 49
Bún 51
Gạo tấm 53
Mì Spaghetti 41
Bánh mì tươi 31
Khoai mì 50

Danh sách thực phẩm có chỉ số GI thấp thích hợp với chế độ ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ

GI cao ≥70
Bánh mì trắng 100
Khoai tây 135
Mạch nha 110
Mật ong 94
Bột dong (Miến) 95
Bánh bột bắp 92
Bánh bột gạo 82
Đường kính 86
Đường Maltose 85
Yến mạch 85
Cơm gạo tài nguyên 73
Cơm gạo huyết rồng 75
Ngũ cốc 84
Lúa mạch đen 76
Xôi 79
Bánh quy lạt 74
Bánh bông lan 70
Bí ngô 75
Khoai lang 70
Nhãn
Chôm chôm
Mít
Vải
Mãng cầu ta
Sa bô chê
Sầu riêng
Dưa hấu
Các loại mứt
Trái cây khô
≥70

Không nên dùng thực phẩm có chỉ số đường huyết cao cho mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ

GI trung bình 55 – 69
Cam Mỹ 66
Nho Mỹ 59
Dứa 66
Dưa lưới 65
Đu đủ chín 58
Xoài chín 55
Chuối (già, xiêm) 62
57
Gạo lứt còn vỏ cám 55
Bánh mì nguyên cám 67
Bắp 55
Khoai sọ 58
Cà rốt 69
Súp đậu 60
Nước ngọt Coca Cola 63
Kem 61

Nên hạn chế các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết trung bình

Một khẩu phần bao gồm:

  • 1 lát bánh mì
  • Ngũ cốc ăn liền : 28 gram
  • 1/2 chén (105 gram) cơm hoặc mì ống đã nấu chín
  • 1 bánh cupcake hay 1 miếng bánh bông lan  từ bột mì nguyên cám

( Ăn 6 khẩu phần mỗi ngày)

Mặc dù phải thật sự quan tâm đến việc ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ nhưng mẹ bầu cũng không cần bỏ hoàn toàn các thực phẩm có GI cao, mà thay vào đó trộn lẫn các thực phẩm có GI thấp để giảm tốc độ glucose vào máu.

1.2. Thực phẩm có protein lành mạnh

Protein là thành phần quan trọng trong chế độ ăn của mẹ bầu, không chỉ giúp cung cấp dưỡng chất đầy đủ mà còn giúp no lâu hơn, từ đó tránh thèm ăn hơn, giảm nguy cơ tăng đường huyết. Ăn protein cùng với carbohydrate hoặc chọn carbohydrate chứa cả protein. Cần bổ sung 20% protein trong mỗi bữa ăn để đảm bảo giúp cân bằng đường huyết cho mẹ bầu.

Các thực phẩm chứa protein lành mạnh bao gồm:

  • Cá và thịt gà hay các loại gia cầm ( lưu ý: khi ăn nhớ bỏ da gà).
  • Thịt nạc các loại động vật như bò, lợn, trâu,…( lưu ý cần lọc bỏ phần mỡ trong thịt hay sử dụng các cách chế biến hạn chế dầu mỡ như nướng hoặc luộc thay cho chiên)
  • Ngoài ra, các loại thực phẩm này còn chứa lượng lớn các dưỡng chất cần thiết cho mẹ bầu như sắt, kẽm, vitamin nhóm B,…
Thực phẩm chứa Protein lành mạnh nên có trong chế độ ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ
Thực phẩm chứa protein lành mạnh

Mẹ bầu nên ăn mỗi ngày từ 2 đến 3 khẩu phần ăn. Mỗi khẩu phần ăn gồm có:

  • Khoảng 55 – 85 gam thịt lợn,  thịt các loại gia cầm hoặc cá các loại.
  • ½ bát đỗ nấu chín ( tương đương 170 gram)
  • 1 quả trứng gà
  • 2 muỗng canh (30 gram) bơ đậu phộng

1.3. Chất béo không bão hoà

Nhiều mẹ bầu lầm tưởng chất béo là không tốt đối với sức khỏe, đặc biệt là với bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, chất béo không bão hòa là cần thiết trong bất kỳ chế độ ăn lành mạnh nào bao gồm cả khi bị đái tháo đường thai kỳ. Mẹ bầu bị tiểu đường thai kỳ có thể tham khảo các loại thực phẩm chứa chất béo không bão hòa như:

  • Ưu tiên sử dụng các loại dầu có nguồn gốc từ thực vật như: dầu lạc, dầu đậu nành, dầu oliu,..
  • Bơ thực vật
  • Các loại hạt nguyên, ngũ cốc.
  • Cá giàu chất béo omega như cá hồi, cá mòi, cá ngừ,..
  • Hạt chia
Thực phẩm chứa chất béo không bão hòa tốt cho mẹ bầu bị tiểu đường
Nên dùng chất béo không bão hòa cho mẹ bầu

1.4. Rau củ quả xanh

Rau củ quả xanh có thể giúp mẹ bầu cân bằng được các ảnh hưởng xấu đến bệnh tiểu đường thai kỳ. Do rau củ quả chứa lượng lớn chất xơ nên giúp hạn chế hấp thu tinh bột (sau chuyển hóa thành đường dẫn tới tăng đường huyết).

Các lựa chọn rau tốt cho tiểu đường thai kỳ bao gồm:

  • Rau tươi ( lưu ý không nên thêm các loại nước sốt nhiều vị  ngọt hay mặn và các chất béo).
  • Các loại rau có màu xanh đậm và vàng đậm, chẳng hạn như rau bina, bông cải xanh, xà lách, cà rốt, đậu Hà Lan, đậu xanh, đậu lăng…

Lưu ý: Ăn rau trước bữa ăn chính để hạn chế được lượng tinh bột hấp thụ vào máu sau ăn. Mỗi ngày nên thêm vào thực đơn của mẹ bầu ít nhất từ 500 đến 600 gram rau xanh.

Các loại rau xanh nên ăn, tốt cho mẹ bầu tiều đường
Các loại rau xanh nên ăn trong tiểu đường thai kỳ

1.5. Trái cây ít đường

Trái cây tươi là nguồn cung cấp đường tự nhiên, tốt cho thai phụ bị tiểu đường thai kỳ. Ngoài ra, trái cây còn bổ sung lượng lớn vitamin- khoáng chất và chất xơ giúp hỗ trợ tiêu hóa, nhuận tràng một cách tự nhiên. Mặc du vậy, mẹ bầu vẫn cần chú ý lựa chọn các loại trái cây ít đường như: dưa gang, bơ, dâu, thanh long, bưởi, cam ta, quýt ta, lê, táo, sơ ri, kiwi xanh, nho ta…

Ăn 2 đến 4 phần mỗi ngày (khoảng 200g/ngày). Tuy nhiên, nên dùng trái cây tươi thay vì nước trái cây, chúng có nhiều chất xơ hơn và giảm bớt lượng đường. Bên cạnh đó, trái cây tươi cũng giàu dinh dưỡng hơn.

Lưu ý: nên tránh ăn trái cây vào buổi sáng do đường huyết của thai phụ có xu hướng tăng vào buổi sáng.

Như vậy chúng ta đã biên được các thực phẩm nên có trong chế độ ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ để giúp cả mẹ và bé có sức khỏe tốt nhất. Ngoài ra mẹ bầu bị tiểu đường cũng cần tìm hiểu về những thực phẩm cần hạn chế để giúp thai kỳ khỏe mạnh nhất có thể nhé!

Trái cây ít đường tốt cho mẹ bầu tiểu đường thai kỳ
Thêm trái cây ít đường cho mẹ bầu trong thai kỳ

2. Những thực phẩm thai phụ tiểu đường nên hạn chế

2.1. Thực phẩm giàu tinh bột

Thực phẩm giàu tinh bột là loại thực phẩm có chứa lượng lớn nguồn carbohydrate. Khi vào cơ thể carbohydrate sẽ bị chuyển hóa thành đường và có ảnh hưởng lớn đến chỉ số đường huyết.

Vậy nên, mẹ bầu cần hạn chế các loại đồ ăn giàu tinh bột như: gạo trắng, gạo nếp. lúa mì, khoai tây, mì sợi…

Thực phẩm giàu tinh bột không tốt cho người bệnh tiểu đường
Thực phẩm giàu tinh bột

2.2. Thức uống có ga

Trong thức uống có ga chứa lượng lớn thành phần đường. Một nghiên cứu của các chuyên gia tại Trường y tế công cộng Harvard chỉ ra rằng uống 1-2 lần nước có ga mỗi ngày sẽ làm tăng nguy cơ mắc tiểu đường hơn người bình thường là 26%.

Để hạn chế được cơn khát, mẹ bầu có thể thay thức uống có ga bằng các loại sinh tố trái cây hay rau củ để tốt sức khỏe trong thời kỳ mang thai. Mẹ bầu thực sự không nên sử dụng chúng trong chế độ ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ của mình.

Đồ uống có gas không tốt cho người bệnh tiểu đường
Mẹ bầu nên tránh dùng đồ uống có gas

2.3. Đồ uống có cồn

Gan đóng vai trò quan trọng trong việc dự trữ glycogen và giải phóng glucose khi cần thiết. Do đó, khi dùng đồ uống có cồn, thay vì làm nhiệm vụ trên, gan phải làm việc để loại bỏ rượu ra khỏi cơ thể, dẫn đến rối loạn chuyển hóa đường huyết. Ngoài ra, rượu còn kích thích thèm ăn và ảnh hưởng đến sự tiết insulin khiến khó kiểm soát đường huyết.

Tóm lại, mẹ bầu tuyệt đối không dùng đồ uống có cồn trong thời kỳ mang thai để đảm bảo sức khỏe cho mẹ và bé.

Rượu có thể ảnh hưởng chỉ số đường huyết trong thai kỳ
Rượu có thể ảnh hưởng đến chỉ số đường huyết trong thai kỳ

2.4. Thực phẩm giàu chất béo chuyển hóa

Bệnh nhân tiểu đường cần hạn chế ăn các thực phẩm giàu chất béo chuyển hóa như các loại bánh quy, bánh ngọt, bơ thực vật, đồ chiên rán nhiều mỡ… Do những chất béo này tăng thêm các nguy cơ xơ vữa động mạnh, gây tăng cân béo phì khiến đường huyết bị rối loạn. Chính vì vậy, thay vì ăn mỡ động vật, thực phẩm giàu chất béo chuyển hóa, mẹ bầu nên ăn các thực phẩm có chất béo tốt như cá, dầu thực vật…

2.5. Không nên ăn đồ ăn nhanh

Đồ ăn nhanh là loại thức ăn nên hạn chế trong chế độ ăn của mẹ bầu tiểu đường. Những loại thực phẩm này chứa lượng lớn carbohydrate, chất béo và đường, gây béo phì và ảnh hưởng tới đường huyết của mẹ bầu. Vậy nên, mẹ bầu không nên ăn đồ ăn nhanh để đảm bảo đường huyết ổn định.

Đồ ăn nhanh các mẹ bầu tiểu đường không nên ăn nhiều
Không ăn nhiều đồ ăn nhanh cho mẹ bầu

3. Gợi ý thực đơn cho thai phụ bị tiểu đường

Bữa ăn Món ăn Số lượng Lượng calo (kcal)
Bữa sáng Phở bò – 200g bánh phở

– 150 gram thịt bò

– 50g rau thơm

470
Bữa trưa Cơm – 2 chén loại nhỏ 1020
Cá kho -150g cá rô đồng

– 5g dầu thực vật

Rau muống xào – 150 gram rau muống

– 5 gram tỏi

– dầu thực vật

Canh đu đủ – 150 gram đu đủ

– 30 gram thịt nạc

Mận – 4 quả (200g)
Bữa chiều Sữa – 1 ly sữa Glucare  Gold 220ml 192
Bữa tối Cơm gạo lứt – 2 bát nhỏ 790
Đậu phụ nhồi thịt – đậu 100 g

– thịt nạc 40g

– dầu thực vật 5 g

Rau lang luộc – rau lang 150g
Canh bí xanh – bí xanh 120g

– thịt nạc 30g

Bưởi 4 múi( 150g)

Lưu ý: thực đơn ăn uống cho bệnh tiểu đường thai kỳ tùy thuộc vào mức độ hoạt động của mỗi mẹ bầu, tuy nhiên cần được giới hạn trong khoảng 2400 calo một người /một ngày.

Trong giai đoạn mang thai tiểu đường, mẹ bầu nếu kiêng khem quá mức sẽ không đủ dưỡng chất cho mẹ khoẻ mạnh đồng thời giúp thai nhi phát triển. Thấu hiểu được vấn đề đó, NutriCare cho ra mắt dòng sản phẩm sữa Glucare Gold là sản phẩm có chỉ số đường huyết thấp, không chỉ giúp mẹ bầu ổn định đường huyết mà còn bổ sung đầy đủ dinh dưỡng giúp tăng cường sức khỏe, phòng ngừa các biến chứng tiểu đường thai kỳ.

Sữa Glucare Gold dành cho bệnh nhân tiểu đường
Sản phẩm Glucare Gold – dinh dưỡng chuyên biệt cho người tiểu đường

Sản phẩm được chứng minh lâm sàng tại Úc về tác dụng giúp ổn định đường huyết, tăng sức đề kháng cho mẹ bầu nhờ có các thành phần bao gồm:

  • Palatinose, Isomalt và Maltitol là hệ đường tiên tiến có chỉ số GI thấp kết hợp Crôm được EFSA Châu Âu chứng nhận giúp ổn định đường huyết.
  • Bổ sung lượng lớn các dưỡng chất với 29 vi chất hệ Antioxidants (A, C, E & Selen) giúp tăng cường sức đề kháng, giảm căng thẳng mệt mỏi khi mang thai của mẹ bầu.
  • Giàu MUFA, PUFA tốt cho tim mạch, giảm các biến chứng do tiểu đường.
  • Giàu chất xơ hòa tan tốt cho hệ tiêu hóa.

Ngoài sữa pha sẵn, mẹ có nên bổ sung thêm sữa chua không thì tham khảo thêm bài viết sau: Tiểu đường thai kỳ có được ăn sữa chua không? Lưu ý chọn sữa chua đúng

Tiểu đường thai kỳ tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi. Vậy nên, mẹ bầu cần chuẩn bị một chế độ ăn uống cho tiểu đường thai kỳ thật cẩn thận hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ để hạn chế các tác động đến sức khoẻ.

Đừng quên bổ sung 2 ly sữa Glucare Gold mỗi ngày để đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng mà không lo tiến triển đái tháo đường mẹ nhé. Mọi thông tin chi tiết và các câu hỏi cần giải đáp, xin vui lòng liên hệ tới hotline 1800.60.11 hoặc website Nutricare

Sữa Glucare Gold - Giải pháp dinh dưỡng cho người tiểu đường

BS BÙI HỒNG THANH

5/5 - (1 vote)

Bác sĩ Chuyên khoa II  Bùi Hồng Thanh có 5 năm làm công tác dự phòng, 20 năm làm bác sĩ điều trị tại bệnh viện và 13 năm giảng dạy ở trường cao đẳng y khoa Hà Đông, Hà Nội.

Quá trình đào tạo

  • 2009: Bác sỹ CK II – Đại học Y Hà Nội
  • 2005: BSCK I – ĐHY Thái Nguyên
  • Chứng chỉ dược lâm sàng
  • Chứng chỉ Phương pháp giảng dạy lâm sàng
  • Chứng chỉ Sư phạm Y học cơ bản

Quá trình công tác

  • 2020 – nay : Chuyên gia tư vấn sức khỏe tại Công ty cổ phần Nutricare
  • 2009 – nay: Giảng viên chính trường cao đẳng Y tế Hà Đông – Hà Nội;
  • 1988 – 2009: Bác sỹ, Trưởng khoa điều trị Bệnh viện tỉnh Yên Bái;
  • 1983 – 1988. Bác sỹ, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Yên Bái
5/5 - (1 vote)

Cảm ơn bạn để lại đánh giá

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai, các trường bắt buộc nhập được đánh *

Leave a Comment