Bé bị tiêu chảy và sốt nên làm gì? Hướng dẫn chăm sóc tại nhà 

Bé bị tiêu chảy và sốt khiến nhiều phụ huynh lo lắng, đặc biệt khi tình trạng kéo dài có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng ảnh hưởng tới sức khỏe trẻ. Nếu không được xử lý kịp thời, trẻ có thể gặp biến chứng nguy hiểm như suy giảm điện giải, co giật hoặc sốc nhiễm trùng. Bài viết này, Nutricare sẽ hướng dẫn cách chăm sóc bé bị tiêu chảy và sốt tại nhà, nhận biết dấu hiệu cần đưa con đi viện kịp thời và phương pháp phòng ngừa biến chứng hiệu quả, giúp bé mau chóng hồi phục.

1. Nguyên nhân bé bị tiêu chảy và sốt thường gặp

Hiện tượng “đi ngoài” (tiêu chảy) ở trẻ em được xác định khi trẻ đi ngoài từ 3 lần trở lên trong vòng 24 giờ, với phân lỏng hoặc toàn nước, có thể kèm theo chất nhầy hoặc máu và tần suất đi vệ sinh tăng rõ rệt so với bình thường của trẻ. Tuy nhiên, nếu bé chỉ đi nhiều lần nhưng phân vẫn bình thường và bé vẫn vui vẻ, bú tốt thì ba mẹ không cần quá lo lắng, có thể chỉ do bé ăn nhiều hơn mọi ngày.

Khi trẻ vừa bị tiêu chảy vừa kèm theo sốt, nguyên nhân thường xuất phát từ các vấn đề nhiễm khuẩn hoặc rối loạn tiêu hóa sau:

• Nhiễm Virus Rota: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ, thường đi kèm sốt và nôn mửa.
• Nhiễm khuẩn đường ruột: Vi khuẩn (như E.coli, Salmonella) xâm nhập gây viêm ruột, dẫn đến tiêu chảy và phản ứng sốt của cơ thể.
• Tác dụng phụ của kháng sinh: Việc lạm dụng kháng sinh có thể vô tình tiêu diệt lợi khuẩn, gây mất cân bằng hệ vi sinh và dẫn đến tiêu chảy.
• Bất dung nạp Lactose: Xảy ra khi cơ thể bé thiếu men lactase để tiêu hóa đường lactose trong sữa, từ đó gây đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy. Tình trạng này thường không kèm theo sốt; nếu trẻ bị tiêu chảy có sốt, nhiều khả năng liên quan đến nhiễm khuẩn hoặc nhiễm virus và cần được theo dõi, thăm khám sớm.
• Ngộ độc hoặc dị ứng thực phẩm: Hệ tiêu hóa phản ứng với thức ăn lạ hoặc không đảm bảo vệ sinh.

2. Triệu chứng nhận biết bé bị tiêu chảy và sốt

Để xử lý kịp thời, ba mẹ cần quan sát kỹ các dấu hiệu của tiêu chảy dưới đây:

Triệu chứng tiêu chảy:

Triệu chứng tiêu chảy thường biểu hiện rõ qua thay đổi trong đường tiêu hóa của trẻ, cụ thể:

• Tần suất và tính chất phân: Trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước trên 3 lần/ngày. Phân có thể đổi màu (xanh/vàng), có mùi chua tanh, đôi khi lẫn nhầy máu.
• Đau bụng: Bé thường quấy khóc, co chân lên bụng do các cơn co thắt ruột.

Triệu chứng sốt và toàn thân:

Kèm theo tiêu chảy, trẻ thường xuất hiện các biểu hiện toàn thân cho thấy cơ thể đang chống lại nhiễm trùng:

• Sốt: Thân nhiệt trẻ tăng, dao động từ sốt nhẹ (37.5 – 38.5 độ C) đến sốt cao trên 39 độ C.
• Phát ban: Trong một số trường hợp nhiễm siêu vi, sau khi sốt bé có thể nổi ban đỏ ở mặt, cổ rồi lan ra toàn thân.
• Mệt mỏi, chán ăn: Trẻ lờ đờ, bỏ bú, biếng ăn và hay nôn trớ sau khi ăn uống.

Dấu hiệu mất nước (quan trọng): Đây là biến chứng nguy hiểm nhất. Ba mẹ cần chú ý nếu thấy bé: môi khô, mắt trũng, khóc không có nước mắt, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu.

3. Cách xử trí khi bé bị tiêu chảy và sốt tại nhà

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, ăn chơi bình thường và chỉ sốt nhẹ/tiêu chảy nhẹ, ba mẹ có thể chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn sau:

Bù nước và điện giải (ưu tiên số 1):

Tiêu chảy và sốt khiến trẻ mất nước nhanh chóng, vì vậy việc bù đủ lượng dịch là quan trọng nhất để phòng ngừa tình trạng mất nước nguy hiểm:

• Với trẻ bú mẹ: Tăng cữ bú và lượng bú để bù đắp lượng nước đã mất, đồng thời cung cấp kháng thể tự nhiên giúp bé mau lại sức.
• Với trẻ ăn dặm: Cho bé uống thêm nước lọc hoặc dung dịch điện giải (Oresol) theo chỉ dẫn của bác sĩ/dược sĩ. 

Chế độ dinh dưỡng:

Trong giai đoạn bé bị tiêu chảy và sốt, ba mẹ cần điều chỉnh chế độ ăn phù hợp. Không nên ép bé ăn quá nhiều một lúc mà hãy chia nhỏ bữa ăn thành nhiều lần trong ngày. Ưu tiên thức ăn dạng lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp rau củ, sữa tốt cho hệ tiêu hóa để giảm gánh nặng cho đường ruột. Duy trì đủ các nhóm chất dinh dưỡng để bé không bị suy nhược, nhưng cần hạn chế đồ dầu mỡ, chiên rán hoặc quá ngọt vì có thể làm tình trạng tiêu chảy nặng hơn.

Hạ sốt và chăm sóc cơ thể:

Khi trẻ sốt, ba mẹ nên cho bé mặc quần áo mỏng, thoáng mát và để con nghỉ ngơi ở nơi thông thoáng, tránh bó chặt. Có thể chườm ấm ở vùng nách, bẹn để giúp bé hạ nhiệt tự nhiên. Đặc biệt lưu ý, tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì có thể khiến bệnh trầm trọng hơn hoặc gây ngộ độc nguy hiểm cho trẻ nhỏ.

4. Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay?

Ba mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu nhận thấy các dấu hiệu báo động sau:

• Dấu hiệu mất nước nặng: Bé khát nước dữ dội, li bì, mắt trũng sâu, da đàn hồi kém.
• Tình trạng bệnh diễn tiến nhanh: Bé đi ngoài liên tục (trên 8 lần trong 6 tiếng), nôn mửa nhiều, đau bụng dữ dội.
• Sốt cao liên tục: Không hạ sốt dù đã chườm ấm hoặc uống thuốc hạ sốt.
• Bệnh kéo dài: Tình trạng tiêu chảy và sốt không thuyên giảm sau 3 ngày điều trị tại nhà.
• Phân có máu hoặc trẻ lả đi, yếu ớt.

5. Cách phòng ngừa bé bị tiêu chảy và sốt tại nhà

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh”, để bảo vệ con khỏi nguy cơ tái nhiễm, ba mẹ cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:

Tiêm chủng đầy đủ: Đảm bảo trẻ được tiêm/uống đủ các loại vắc-xin quan trọng như: Vắc-xin Rota (ngừa tiêu chảy cấp), vắc-xin Sởi – Quai bị – Rubella (ngừa sốt phát ban),…

Vệ sinh cá nhân và môi trường:

Để phòng ngừa bé bị tiêu chảy và sốt tái phát, ba mẹ cần đặc biệt chú trọng vệ sinh. Rèn cho trẻ thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Đồng thời, thường xuyên khử trùng đồ chơi, tay nắm cửa, sàn nhà và các bề mặt tiếp xúc thường xuyên. Giữ môi trường sống luôn thoáng đãng, sạch sẽ giúp hạn chế vi khuẩn, virus phát triển và lây lan trong gia đình.

Dinh dưỡng tăng đề kháng:

Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng tự nhiên cho trẻ. Ba mẹ nên bổ sung thực phẩm giàu Probiotics như sữa chua không đường để củng cố hệ vi sinh đường ruột, giúp tiêu hóa khỏe mạnh. Tăng cường rau xanh, trái cây tươi trong thực đơn hàng ngày để cung cấp vitamin và khoáng chất tự nhiên. Đồng thời, hạn chế tối đa đồ ăn nhanh, thức ăn chế biến sẵn và nước ngọt có ga.

Cách ly nguồn lây: Khi trong nhà có trẻ bệnh, cần cách ly trẻ, không dùng chung đồ dùng cá nhân (khăn, cốc) để tránh lây lan cho các thành viên khác.

Nếu ba mẹ đang tìm kiếm giải pháp dinh dưỡng chuyên biệt giúp trẻ từ 2 tuổi cải thiện hệ tiêu hóa và tăng cân khỏe mạnh thì ba mẹ có thể tham khảo Sản phẩm dinh dưỡng Metacare Opti 2+ và thực phẩm bổ sung sữa dinh dưỡng pha sẵn Metacare Opti (gọi chung là “Metacare Opti”).

6. Metacare Opti hỗ trợ bé tiêu hóa khỏe, bắt kịp đà tăng trưởng

Metacare Opti được nghiên cứu và phát triển bởi Nutricare và Viện Dinh dưỡng Y học Nutricare Hoa Kỳ (NMNI-USA), cung cấp các dưỡng chất cần thiết, hỗ trợ trẻ tiêu hóa khỏe mạnh, tăng cường khả năng hấp thu dưỡng chất và nâng cao sức đề kháng tự nhiên.

• Cải thiện hệ tiêu hóa: Metacare Opti sở hữu đột phá công nghệ lợi khuẩn Postbiotic, bổ sung 30 tỷ lợi khuẩn giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa khỏe và tăng khả năng miễn dịch tự nhiên. Trong đó hệ lợi khuẩn Postbiotic LBIOME gồm 2 loại lợi khuẩn (Lactobacillus fermentum và Lactobacillus Delbrueckii) đã được chứng minh lâm sàng về hiệu quả giúp đường ruột khỏe mạnh. Đồng thời, sự kết hợp của HMO và chất xơ hòa tan FOS/Inulin trong sản phẩm góp phần tạo môi trường cho lợi khuẩn phát triển, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa trơn tru, làm mềm phân và giảm táo bón hiệu quả. Khi hệ tiêu hóa hoạt động khỏe mạnh, trẻ sẽ dễ dàng hấp thu tối đa các vitamin, khoáng chất và dưỡng chất thiết yếu, từ đó hỗ trợ tăng cân, phát triển thể chất và trí tuệ toàn diện.

• Tăng cường sức đề kháng của trẻ: Không chỉ giúp hỗ trợ tiêu hóa, lợi khuẩn Postbiotic đặc biệt là chủng Lactococcus lactis Plasmac có trong Metacare Opti có khả năng kích hoạt miễn dịch tự nhiên thông qua việc kích hoạt tế bào pDC – thủ lĩnh của hệ thống miễn dịch. Lợi khuẩn trong Metacare Opti  kết hợp cùng sữa non từ Mỹ giúp tăng cường sức đề kháng tự nhiên của trẻ. Điều này giúp bảo vệ trẻ khỏi các tác nhân gây bệnh, từ đó giúp trẻ ăn ngon miệng và tăng cân đều đặn.
• Dưỡng chất giúp tăng cân và phát triển chiều cao: Metacare Opti với công thức giàu dinh dưỡng gồm đạm Whey dễ hấp thu, Vitamin nhóm B đáp ứng 100% nhu cầu khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Sản phẩm còn bổ sung kẽm tăng cường chuyển hóa năng lượng cùng với lysine giúp bé ăn ngon miệng, tăng cân khỏe mạnh, bắt kịp đà tăng trưởng. Ngoài ra, Metacare Opti  còn đáp ứng 100% nhu cầu canxi theo khuyến nghị của WHO, kết hợp cùng vitamin K2, D3 hỗ trợ hấp thu canxi, giúp xương chắc khỏe, phát triển chiều cao tối ưu.

Với Metacare Opti, bé không chỉ có hệ tiêu hóa khỏe mạnh mà còn được cung cấp đầy đủ dưỡng chất hỗ trợ tăng cân và phát triển toàn diện. Bổ sung Metacare Opti là giải pháp lý tưởng nhằm cải thiện sức khỏe hệ tiêu hóa, giúp trẻ có nền tảng tăng cân và cao lớn khỏe mạnh mỗi ngày.

Mẹ có thể tham khảo thêm một số dòng sữa phù hợp dưới đây để hỗ trợ hệ tiêu hóa cho bé:

• Sữa dành cho trẻ táo bón
• Sữa cho trẻ rối loạn tiêu hóa
• Sữa dành cho trẻ tiêu hóa kém

7. Các câu hỏi thường gặp khi bé bị tiêu chảy và sốt 

Khi bé bị tiêu chảy và sốt, nhiều ba mẹ thường băn khoăn về cách xử trí đúng đắn và an toàn nhất. Dưới đây là tổng hợp các câu hỏi thường gặp nhất từ phụ huynh giúp ba mẹ tự tin hơn trong việc chăm sóc con:

Trẻ đang sốt và đi ngoài có được tắm không? 

Quan niệm kiêng tắm là sai lầm. Khi bị sốt và tiêu chảy, cơ thể bé ra nhiều mồ hôi và vùng hậu môn dễ bị hăm do đi ngoài nhiều lần. Việc tắm rửa sạch sẽ giúp bé thoải mái, hạ nhiệt và ngăn ngừa viêm nhiễm da.

Lưu ý: Tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió. Lau khô người ngay sau khi tắm.

Sốt mọc răng có gây tiêu chảy không? 

Có, nhưng thường nhẹ. Quá trình mọc răng có thể khiến bé sốt nhẹ và đi phân lỏng hơn bình thường (dân gian gọi là “tướt mọc răng”) do tăng tiết nước bọt và men nướu. Tuy nhiên, nếu bé sốt cao trên 39 độ C kèm tiêu chảy nhiều lần trong ngày thì đó là dấu hiệu nhiễm trùng đường ruột, không phải do mọc răng.

Có nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy cho bé?

Tuyệt đối không. Việc tự ý sử dụng thuốc cầm tiêu chảy có thể gây hại cho trẻ, bởi các thuốc này có thể tác động lên nhu động ruột (làm giảm sự co bóp của ruột) hoặc làm tăng độ đặc của phân, từ đó khiến các tác nhân gây bệnh không được đào thải kịp thời, dễ gây chướng bụng và làm tình trạng bệnh kéo dài hoặc nặng hơn. Vì vậy, mọi loại thuốc điều trị tiêu chảy cho trẻ chỉ nên sử dụng khi có chỉ định và hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ.

Bài viết liên quan:

• Lợi khuẩn là gì? Lợi ích và cách bổ sung đúng cách cho bé
• Cách nhận biết sớm trẻ sơ sinh táo bón

Bé bị tiêu chảy và sốt là tình trạng phổ biến nhưng cần được xử lý đúng cách để tránh biến chứng nguy hiểm. Ba mẹ hoàn toàn có thể chăm sóc con tại nhà khi bé chỉ sốt nhẹ, tiêu chảy nhẹ và vẫn tỉnh táo bằng cách bù đủ nước, điều chỉnh chế độ ăn phù hợp và theo dõi sát tình trạng sức khỏe. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao kéo dài, mất nước nặng, tiêu chảy ra máu hoặc trẻ li bì, ba mẹ cần đưa con đến cơ sở y tế ngay lập tức.