Dinh dưỡng cho bệnh nhân gan

Gan và các bệnh về gan.

Gan là một cơ quan thuộc hệ tiêu hóa, là tuyến ngoại tiết lớn nhất của cơ thể. Giữ nhiều chức năng quan trọng có tính chất sống còn đối với cơ thể.

Gan đóng vai trò trung tâm trong chuyển hóa protein, carbonhydate, chất béo và thuốc. Gan giúp loại bỏ các độc chất, vi khuẩn khỏi máu và là nơi dự trữ năng lượng, các men và hormon quan trọng trong cơ thể.

Các bệnh lý thường gặp ở gan:

• Viêm gan virut cấp là bệnh truyền nhiễm do các virut viêm gan, gây nên tình trạng nhiễm độc ở gan. Có 5 loại virut gây viêm gan: A, B , C, D và E, phổ biến và nguy hiểm nhất là siêu vi B và C.
• Viêm gan virut mạn do nhiều nguyên nhân nhưng do virut viêm gan B là nguyên nhân hàng đầu với biểu hiện viêm và hoại tử gan kéo dài ít nhất 6 tháng, thường là hậu quả của viêm gan virut cấp.
• Viêm gan do rượu là một dạng nhiễm độc gan liên quan đến tiêu thụ Ethanol kéo dài, là vấn đề sức khỏe lớn ở Việt Nam cũng như trên thế giới.
• Gan nhiễm mỡ: hay còn gọi là thoái hóa mỡ gan. Do lượng mỡ trong gan lớn hơn 5%, bệnh do uống nhiều rượu, thừa cân, tiểu đường và sử dụng thuốc độc chất dẫn đến hủy hoại tế bào gan
• Ngoài ra còn có bệnh lý xơ gan, là giai đoạn cuối của quá trình bệnh lý mạn tính ở gan.

Những con số về bệnh viêm gan trên thế giới và Việt Nam.  

Mỗi năm có tới 325 triệu người mắc nhiễm virut viêm gan B và viêm gan C, chiếm đến 4% dân số thế giới. Uớc tính có khoảng 57% trường hợp tiến triển thành xơ gan và 78% các trường hợp ung thư gan tiên phát do nhiễm vi rút viêm gan B và C [1].

Các chuyên gia nhận định Việt Nam là nước mắc nhiễm viêm gan rất cao khoảng hơn 10 triệu người mắc viêm gan B và viêm gan C. Hơn nửa trong số đó có nguy cơ dẫn đến U gan và xơ gan. Mỗi năm Việt Nam có hơn 3 vạn người tử vong do viêm gan B và viêm gan C [2]

Mặc dù số người mắc 2 loại bệnh viêm gan kia cao như vậy nhưng có tới 90% bệnh nhân không biết mình bị mắc bệnh.

Bệnh nhân gan có đặc điểm chung là: mệt nhiều, gan to, vàng da và niêm mạc, rối loạn tiêu hóa, chán ăn. Ngoài ra tùy từng giai đoạn bệnh, tiến triển bệnh có những biểu hiện khác nhau.

Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân viêm gan, suy giảm chức năng gan nhằm mục đích:

• Tăng cường tái tạo tế bào gan, ngăn ngừa những tổn thương nặng hơn cho gan. Bảo vệ tế bào gan, tránh để tế bào hoạt động quá mức dẫn đến suy kiệt và tổn thương.
• Nghỉ ngơi hợp lý, phòng ngừa giảm cân vì giảm cân thường là hậu quả của chán ăn, buồn nôn, nôn.
• Cung cấp Protein, hàm lượng cao. Lượng đạm trong khẩu phần đạt mức 1,2-2g/kg/ngày, ưu tiên đạm thực vật từ các loại đỗ và thịt trắng. Nếu chức năng gan bị tổn thương nặng, ở thể mất bù thì điều chỉnh lượng Protein xuống dưới 0,8g/kg/ngày.
• Cung cấp Carbohydrate hàm lượng cao, chiếm 60-70% năng lượng khẩu phần, tăng cường dự trữ Glycogen ở gan, bên cạnh đó cũng cần kiểm soát đường huyết cho bệnh nhân.
• Lựa chọn chất béo không no có trong các loại dầu thực vật (trừ dầu dừa) và mỡ cá. Hạn chế tối đa mỡ động vật hoặc bổ sung các loại chất béo cung cấp các acid béo hấp thu không qua muối mật giúp giảm gánh nặng cho gan và mật.
• Tăng cường bổ sung các Vitamin và khoáng chất, đặc biệt các Vitamn tan trong dầu như A, D, E, K và các Vitamin tan trong nước như B9, B1, B6 bị thiếu hụt rất nhiều.
• Hạn chế muối trong chế độ ăn dưới 5g/ngày, không sử dụng cácthực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, phô mai, các thực phẩm đóng hộp bảo quản lâu ngày.
• Tăng cường bổ sung chất xơ, tối thiểu đạt 25g/ngày từ rau và củ quả, tương đương 300g rau các loại và 200-300g trái cây.

Ngoài ra cần thay đổi lối sống như dừng sử dụng rượu bia, thuốc lá. Hạn chế các món chiên, rán, điều chỉnh cân nặng phù hợp tránh thừa cân – béo phì và tăng cường vận động, thể dục hợp lý.

Sản phẩm Leanmax Ligos dinh dưỡng chuyên biệt cho người bị viêm gan, người suy giảm chức năng gan. Cung cấp năng với đậm độ dinh dưỡng 1kcal/ml giúp duy trì sức khỏe, bổ sung Vitamin và khoáng chất giúp thay thế bữa ăn phụ, bên cạnh đó  mang lại cho bệnh nhân thêm nhiều giá trị như:

• Bảo vệ tế bào gan nhờ bổ sung các chất acid amin thiết yếu: Methionine, Leucine, Isoleucine, Valine
• Bổ sung thành phần Colostrum giúp tăng cường miễn dịch, cùng với hệ Antioxidant giúp (Vitamin A, C, E, Selen) giúp giảm căng thẳng mệt mỏi.
• Chất béo mạch trung bình MCT hấp thu không qua muối mật, giảm gánh nặng cho gan, dễ hấp thu, kết hợp với chất béo MUFA, PUFA tốt cho tim mạch.
• Ngoài ra sản phẩm cũng bổ sung thêm chất xơ hòa tan FOS giúp gia tăng hệ vi sinh đường ruột, cải thiện hệ tiêu hóa và tăng cảm giác ngon miệng cho bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo:

1. Tổ chức y tế thế giới WHO (2018)
2. Cục y tế dự phòng-Bộ y tế (2016)