Những loại rau người tiểu đường không nên ăn, cần hạn chế

  • Tác giả

    BS BÙI HỒNG THANH

  • Tham vấn y khoa

    BS PHẠM VĂN HOAN

  • Ngày đăng 03.12.2021
  • Lượt xem: 142
5/5 - (1 vote)

Bài viết được viết bởi Bác sĩ CKII Bùi Hồng Thanh: Chuyên gia tư vấn sức khỏe Nutricare và tham vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Phạm Văn Hoan.

Người mắc bệnh tiểu đường không cần phải kiêng ăn bất kỳ loại thực phẩm nào. Tuy nhiên, có nhiều loại thực phẩm người bệnh cần hạn chế. Rau củ là nhóm thực phẩm tốt cho sức khỏe nhưng vẫn có một số loại rau củ người bệnh cần chú ý khi sử dụng. Cùng theo dõi bài viết “Những loại rau người tiểu đường không nên ăn, cần hạn chế” để tránh tăng đường huyết và biến chứng bạn nhé.

1. Những loại rau người tiểu đường không nên ăn

Một số loại rau người tiểu đường không nên ăn như: Khoai tây, ngô, bí ngô… Chi tiết lí do vì sao không nên ăn những loại rau này sẽ được giải đáp ngay sau đây.

1.1. Khoai tây

Đứng đầu trong danh sách những loại rau người tiểu đường không nên ăn, khoai tây là loại rau rất giàu carbohydrate, tuy nhiên cách chế biến khác nhau có thể làm thay đổi hàm lượng carbohydrate như sau:

Dạng chế biến Hàm lượng carbohydrate
Sống 11,8 gam
Luộc 15,7 gam
Nướng 13,1 gam
Dùng lò vi sóng 18,2 gam
Khoai tây chiên 17,8 gam
Chiên ngập dầu 36,5 gam

Bên cạnh đó, hàm lượng carbohydrate tính theo khối lượng của một củ khoai tây cũng khác nhau. Với củ khoai tây nhỏ (nặng 170 gam) chứa khoảng 30 gam carbs, trong khi một củ khoai tây lớn (nặng 369 gam) chứa khoảng 65 gam carbs. Lượng tinh bột này có thể nhiều gấp đôi lượng tinh bột trong một bữa ăn, điều này gây ảnh hưởng tiêu cực đến bệnh tiểu đường như:

  • Khoai tây chứa nhiều carbs, khi vào trong cơ thể sẽ chuyển hoá thành đường đơn gây tăng đường huyết. Do đó, người bệnh tiểu đường cần hạn chế lượng carbs đưa vào cơ thể trong khoảng 100 – 150g và ăn ít khoảng 20 – 50g với người bị tăng đường huyết mạnh.
  • Khoai tây làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 và gây ra những tác động tiêu cực đến bệnh tiểu đường hiện tại với một số biến chứng khác như: tim mạch, tổn thương thận, thần kinh, thị lực…
  • Khoai tây chứa nhiều calo đặc biệt khoai tây chiên nên rất dễ làm tăng cân ở bệnh nhân tiểu đường. Điều này làm nặng thêm bệnh tiểu đường, dễ dẫn đến biến chứng về tim mạch, thần kinh, thận…
Khoai tây làm tăng chỉ số đường huyết
Khoai tây chứa nhiều carbohydrate dễ gây tăng đường huyết

Chỉ số GI và GL của khoai tây

Chỉ số GI biểu thị tốc độ tăng đường huyết của thực phẩm chứa bột đường. Khoai tây được xếp vào nhóm có chỉ số đường huyết (GI) từ trung bình đến cao là 53 – 102, bởi thành phần chứa nhiều carbohydrate. Chỉ số này có thể thay đổi tùy thuộc vào loại khoai tây hay cách chế biến hoặc thời gian nấu khác nhau.

Tuy nhiên, chỉ số GI không mang tính đại diện ảnh hưởng của thực phẩm đối với đường huyết mà thay vào đó có thể sử dụng tải trọng đường huyết (GL).  GL của khoai tây thường ở mức trung bình đến cao từ 16 – 26 phụ thuộc vào loại khoai tây, cách nấu hoặc thời gian nấu làm thay đổi cấu trúc tinh bột của khoai tây.

Cách giảm GI và GL của khoai tây an toàn cho người bệnh tiểu đường

  • Không chế biến trong thời gian dài: Do đun lâu làm thay đổi cấu trúc của tinh bột khiến chúng bị hấp thụ vào máu nhanh hơn làm tăng đường huyết.
  • Salad khoai tây tốt hơn một chút so với khoai tây chiên hoặc khoai tây nướng nóng: bởi khoai tây chiên hoặc nướng sẽ chứa nhiều calo và chất béo hơn.
  • Để nguyên vỏ để có thêm chất xơ, thêm nước chanh hoặc giấm: bởi vỏ khoai chứa nhiều hợp chất phenolic có đặc tính chống oxy hóa nên rất có lợi cho sức khỏe.
  • Ăn các bữa ăn hỗn hợp với protein và chất béo: giúp làm chậm quá trình tiêu hóa carbs và tăng đường huyết.

Khoai tây với bệnh tiểu đường: Ăn thế nào để an toàn cho người bệnh?

1.2. Ngô

Ngô chứa nhiều chất dinh dưỡng tốt cho cơ thể nhưng lại thuộc nhóm chứa tinh bột với chỉ số đường huyết cao (GI = 69), nên ngô rất dễ làm tăng đường huyết sau ăn và có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm của bệnh tiểu đường. Việc nằm trong danh sách những loại rau người tiểu đường không nên ăn, ngô là loại thực phẩm có chỉ số đường huyết khá cao mà người dùng không nên sử dụng.

Tuy nhiên, ngô cũng có nhiều lợi ích đối với sức khỏe của người bệnh tiểu đường nếu được bổ sung hợp lý để tránh tăng đường huyết. Một số lợi ích của ngô với bệnh tiểu đường như:

  • Cung cấp nhiều chất dinh dưỡng lành mạnh: vitamin A, B6, khoáng chất Kẽm, Magie, Photpho, Sắt… hay chất xơ tốt cho tiêu hóa, hạn chế hấp thu nhiều cholesterol, giúp bảo vệ tim mạch.
  • Phòng ngừa biến chứng tiểu đường về mắt: ngô chứa nhiều carotenoid và folate rất tốt cho các bệnh về mắt như đục thủy tinh thể, thoái hóa điểm vàng…
  • Cung cấp lượng lớn chất chống oxy hóa: ức chế quá trình hình thành và phát triển các tế bào ung thư như: vú, phổi…
  • Kiểm soát cân nặng: khi ngô được hấp thu vào cơ thể khiến cơ thể có cảm giác nhanh no, ít ăn vặt nên kiểm soát cân nặng dễ hơn ở các bệnh nhân tiểu đường béo phì.

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, người tiểu đường nên bổ sung lượng carbohydrate vào cơ thể từ 45 – 60g/ một bữa. Một nửa chén ngô luộc hoặc nấu chín cung cấp 15g carbohydrate, do đó một ngày chỉ nên ăn khoảng nửa chén ngô là đủ.

Bên cạnh đó, khi bổ sung ngô vào chế độ dinh dưỡng thì người bệnh tiểu đường nên lưu ý như sau:

  • Hạn chế các thực phẩm giàu carbs khác: tránh bổ sung quá nhiều carbs gây tăng đường huyết.
  • Kết hợp ngô cùng với rau xanh, hoa quả tươi, sữa ít béo.
  • Uống nhiều nước: nước giúp hạ đường huyết, giảm lượng đường huyết trong cơ thể và kiểm soát đường huyết tốt hơn
Ngô dễ làm tăng đường huyết sau khi ăn
Ngô chứa nhiều chất dinh dưỡng có lợi cho sức khỏe nhưng dễ làm tăng đường huyết sau ăn

1.3. Bí ngô

Tiếp theo trong danh sách những loại rau người tiểu đường không nên ăn là bí ngô. Bí ngô là loại thực phẩm chứa ít calo và cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể. Tuy nhiên, bí ngô được xếp vào nhóm có chỉ số đường huyết (GI) ở mức cao ở 75 và tải lượng đường huyết (GL) ở mức thấp ở 3. Do đó nếu ăn một lượng lớn bí ngô có thể làm tăng đường huyết nên bệnh nhân tiểu đường cần kiểm soát khẩu phần ăn.

Tuy nhiên, nếu ăn đúng cách thì bí ngô cung cấp nhiều chất dinh dưỡng rất tốt cho người bệnh tiểu đường với một số nghiên cứu trên động vật như:

  • Thúc đẩy sản sinh insulin tự nhiên: giúp hạ đường huyết.
  • Hai hợp chất Trigonelline và Axit nicotinic trong bí ngô: có tác dụng hạ đường huyết và phòng mắc bệnh tiểu đường.
  • Carbohydrate trong bí ngô kết hợp với hợp chất Puerarin được phân lập từ Sắn dây (Pueraria thomsonii) giúp kiểm soát đường huyết và tăng độ nhạy insulin.

Vậy người tiểu đường nên ăn bí ngô như thế nào để có lợi cho sức khỏe?

  • Nên ăn dạng nguyên chất vì cách chế biến khác có thể làm tăng hàm lượng carbohydrate trong bí ngô, ảnh hưởng đến đường huyết. Cụ thể, người bệnh không nên dùng đồ uống, bánh nướng, bánh ngọt làm từ bí ngô. Vì những món ăn này có thêm đường và tinh bột nên chỉ số đường huyết (GI) cao. Bên cạnh đó, những món ăn này đem rất lại ít chất dinh dưỡng cho cơ thể.
Bí ngô có chỉ số đường huyết cao
Bí ngô được xếp vào nhóm có chỉ số đường huyết (GI) cao

2. Những loại rau tốt cho người tiểu đường

Người mắc bệnh tiểu đường thay vì chọn những loại rau người tiểu đường không nên ăn kể trên thì nên chọn những loại rau thay thế chúng có chỉ số đường huyết (GI) thấp, giàu chất xơ và hàm lượng nitrat cao để tránh làm tăng đột ngột đường huyết, cụ thể như:

  • Rau bina: Là loại rau có chỉ số đường huyết rất thấp chỉ bằng 15. Một chén rau bina (khoảng 180g) chứa khoảng 1g carbohydrate, giàu acid béo omega 3, khoáng chất, chất chống oxy hóa như vitamin A nên rất tốt cho bệnh tiểu đường.
  • Cà chua: một quả cà chua cỡ vừa có chứa 5g carbs, 16,9 mg chất chống oxy hóa (vitamin C) và chỉ số đường huyết GI là 10 nên rất phù hợp với người bệnh tiểu đường.
  • Bông cải xanh: 1 chén bông cải xanh có chỉ số đường huyết (GI) rất thấp là 10, 5g carbs, 1,85g chất xơ cùng với lượng sắt và vitamin C cao (63,3mg), giúp cho người bệnh tiểu đường tăng cường sức đề kháng, cải thiện hệ tiêu hóa.
  • Bắp cải: Một chén bắp cải xanh chứa 5g carbs, 32,6mg vitamin C và 67,6 microgram vitamin K, giúp tăng cường hệ miễn dịch cho người mắc bệnh tiểu đường.
  • Súp lơ: 1 chén súp lơ chứa 5g carbs, 51,6mg vitamin C và folate là 61 mg nên rất thân thiện cho người mắc bệnh tiểu đường.
  • Măng tây: rất giàu dinh dưỡng, khi nấu chín sẽ cung cấp lượng lớn các chất polyphenol có tác dụng chống oxy mạnh gấp 3 lần so với khi ăn sống. Ngoài ra, măng tây rất giàu vitamin, khoáng chất, chất xơ, chỉ số đường huyết thấp là 15 và chỉ có 7g carb trong 1 chén nên giúp đường huyết duy trì ổn định.

Bệnh tiểu đường nên ăn rau gì? 13+ Loại rau giúp ổn định đường huyết

Các loại rau củ giàu chất xơ, có chỉ số đường huyết thấp
Người bệnh tiểu đường nên chọn loại rau có chỉ số đường huyết thấp, giàu chất xơ và hàm lượng nitrat cao

3. Cách ăn rau không tốt cho người bệnh tiểu đường

Rau là thực phẩm rất tốt cho sức khỏe, đặc biệt bệnh nhân tiểu đường, tuy nhiên không phải ai cũng biết ăn rau như thế nào cho đúng cách và có lợi cho sức khỏe. Một số cách ăn không tốt cho người bệnh tiểu đường cụ thể như sau:

  • Ăn cùng nước sốt nhiều calo: bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường thường phải ăn kiêng chất béo do đó họ cần tìm kiếm một giải pháp thay thế để tạo cảm giác và hương vị thơm ngon hơn. Họ thường ăn rau kèm với nước sốt đóng chai có chứa chứa nhiều tinh bột và đường. Để bảo vệ sức khỏe cần tránh xa những loại nước sốt này và trộn salad với dầu ô liu hoặc giấm balsamic để tạo cảm giác ngon miệng.
  • Ăn rau xào nấu nhiều với dầu thực vật, bơ: dầu thực vật và bơ là những chất đã được hydro hóa một phần, chứa lượng nhỏ chất béo chuyển hóa nên rất dễ gây viêm, tăng lipid máu, ảnh hưởng xấu đến bệnh tiểu đường. Giải pháp thay thế cho người tiểu đường khi ăn rau xào đó là dầu ô liu nguyên chất, dầu bơ hoặc dầu hạt nho.
  • Rau củ quả đóng hộp có nhiều muối hoặc rau tươi chế biến nên cho nhiều muối: bởi ăn nhiều muối sẽ khiến huyết áp tăng, gây rối loạn chuyển hóa, giữ nước làm các tế bào kém nhạy cảm với insulin và khiến cho insulin hoạt động kém hiệu quả, tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.

Như vậy, bài viết đã cung cấp cho người đọc thông tin về những loại rau mà người bệnh tiểu đường không nên ăn cùng một số loại rau tốt cho người bệnh tiểu đường. Ngoài ra, bệnh nhân cũng cần lưu ý một số cách ăn rau không tốt để kiểm soát đường huyết tốt nhất cũng như tránh biến chứng bệnh tiểu đường.

Nếu bạn cần tư vấn thêm về bệnh lý tiểu đường, hãy liên hệ với chúng tôi qua hotline: 18006011 hoặc truy cập vào fanpage Glucare Gold để được giải đáp ngay lập tức nhé!

Sữa Glucare Gold - Giải pháp dinh dưỡng cho người tiểu đường

BS BÙI HỒNG THANH

5/5 - (1 vote)

Bác sĩ Chuyên khoa II  Bùi Hồng Thanh có 5 năm làm công tác dự phòng, 20 năm làm bác sĩ điều trị tại bệnh viện và 13 năm giảng dạy ở trường cao đẳng y khoa Hà Đông, Hà Nội.

Quá trình đào tạo

  • 2009: Bác sỹ CK II – Đại học Y Hà Nội
  • 2005: BSCK I – ĐHY Thái Nguyên
  • Chứng chỉ dược lâm sàng
  • Chứng chỉ Phương pháp giảng dạy lâm sàng
  • Chứng chỉ Sư phạm Y học cơ bản

Quá trình công tác

  • 2020 – nay : Chuyên gia tư vấn sức khỏe tại Công ty cổ phần Nutricare
  • 2009 – nay: Giảng viên chính trường cao đẳng Y tế Hà Đông – Hà Nội;
  • 1988 – 2009: Bác sỹ, Trưởng khoa điều trị Bệnh viện tỉnh Yên Bái;
  • 1983 – 1988. Bác sỹ, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Yên Bái
5/5 - (1 vote)

Cảm ơn bạn để lại đánh giá

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai, các trường bắt buộc nhập được đánh *